پسماندهای آزمایشگاهی میتوانند یکی از اصلی ترین عوامل شیوع بیماری ها باشند. به همین دلیل نحوه مدیریت و دفع صحیح پسماندهای آزمایشگاهی یکی از اصلی ترین وضایف هر آزمایشگاهی است. در این مطلب از وبسایت نور صنعت تجهیز فردوس، قصد داریم راهنمایی جامع برای مدیریت و دفع پسماندهای آزمایشگاهی ارائه دهیم.

پسماندهای آزمایشگاهی

پسماندهای آزمایشگاهی

فعالیت های آزمایشگاهی اغلب منجر به تولید زباله های خطرناک می شود. برای محافظت از همکاران و سایر گروه‌های کارکنانی که با زباله‌ها در تماس هستند و همچنین جامعه و محیط زیست، باید با چنین زباله‌هایی به درستی برخورد کرد.

ارزیابی ریسک، که باید قبل از شروع آزمایش‌های جدید تکمیل شود، باید شامل توضیحی در مورد نحوه رسیدگی به زباله‌های خطرناکی باشد که تولید می‌شوند.

پسماندهای آزمایشگاهی که خطرناک نیستند و با مواد خطرناک آلوده نیستند باید برای بازیافت دسته بندی شوند (مانند بازیافت شیشه، بازیافت پلاستیک، مواد قابل احتراق و غیره).

اما پسماندهای آزمایشگاهی خطرناکی وجود دارند که باید به درستی مدیریت و دفع شوند.

تحقیقات آزمایشگاهی با اثرات زیست محیطی نامتناسب زیادی همراه است. فرصت های خوبی برای کاهش این اثرات، به عنوان مثال، بهبود بازیافت مواد مصرفی آزمایشگاهی وجود دارد.

 

مدیریت و دفع پسماند های آزمایشگاهی

همانطور که مطلع هستید پسماندهای آزمایشگاهی به انواع مختلفی تقسیم میشوند و روش هایی برای دفع هر کدام از آنها وجود دارد.

ما در اینجا به معرفی روش های دفع آنها خواهیم پرداخت.

 

فهرست :

1.جعبه های زرد و سیاه

2.ضایعات شیمیایی

3.زباله های رادیواکتیو

 

1. جعبه های زرد و سیاه

دو دسته از زباله ها وجود دارند که باید برای سوزاندن در سطل های پلاستیکی زرد رنگ قرار گیرند:

  • زباله های تیز/ زباله های عفونی
  • مواد دارویی، از جمله زباله های سیتواستاتیک

هر دو نوع در هنگام حمل و نقل در جاده های عمومی به عنوان کالاهای خطرناک طبقه بندی می شوند. این بدان معناست که آنها مشمول مقررات سختگیرانه ای برای حمل و نقل ایمن به محل تخریب هستند.

جعبه سیاه برای زباله های بیولوژیکی در نظر گرفته شده است. هنگام کار با این زباله ها الزامات بهداشتی اعمال می شود.

به طور کلی موارد زیر هنگام استفاده از جعبه ها اعمال می شود:

  • اگر قرار است جعبه با زباله های مایع پر شود، باید یک پد جاذب در پایین آن قرار داده شود.
  • وزن جعبه نباید بیشتر از 12 کیلوگرم باشد.! جعبه را بیش از حد پر نکنید. درب آن باید به راحتی بسته شود.
  • جعبه باید به دقت مهر و موم شود. قسمت بیرونی جعبه باید تمیز باشد.
  • جعبه باید با یک برچسب کاملاً پر شده باشد.
  • جعبه باید در اتاق تعیین شده در بخش قرار داده شود.

 

1.1 زباله های تیز / زباله های عفونی شامل چه چیزهایی میشوند ؟

ضایعات تیز شامل تمام اجسام نوک تیز مانند سوزن، سرنگ با سوزن ثابت، چاقوی جراحی، لانست، سوزن بخیه و لام میکروسکوپ می باشد. این امر حتی اگر مشکوک به عفونی بودن مواد نباشد نیز صدق می کند.

پسماندهای آزمایشگاهی عفونی شامل خون انسان و فرآورده‌های خونی، میکروارگانیسم‌ها، کشت‌های سلولی و موادی است که با آنها در تماس بوده‌اند، مانند دستکش، پیپت، نوک پیپت، ظروف پتری، دستمال و موارد مشابه. این همچنین زمانی اعمال می شود که زباله ها با مقادیر کمی از مواد دارویی یا شیمیایی آلوده شده باشند.

پسماندهای آزمایشگاهی جامد عفونی باید جمع آوری شده و در یک جعبه زرد قرار داده شوند. زباله های مایع عفونی باید در بطری های قابل مهر و موم جمع آوری شده و سپس در جعبه زرد قرار داده شوند.

مدیریت زباله عوامل عفونی همیشه باید در ارزیابی خطر انجام شده قبل از شروع آزمایش گنجانده شود.

 

1.2 پسماند های  دارو شامل چه چیزهایی میشوند ؟

آنتی‌بیوتیک‌ها، آماده‌سازی‌های هورمونی و سیتواستاتیک‌ها متعلق به این گروه هستند که در صورت استفاده نادرست می‌توانند خطرات زیست‌محیطی ایجاد کنند. این مواد اغلب دیر تجزیه می شوند و می توانند پس از استفاده برای مدت طولانی از نظر بیولوژیکی فعال باشند. آنها همچنین می توانند سمیت حاد باشند، جهش ایجاد کنند یا باعث اختلالات هورمونی شوند.

مواد دارویی، از جمله ضایعات سیتواستاتیک شامل:

  • داروهایی مانند واکسن ها، آنتی بیوتیک ها، سیتواستاتیک ها، داروهای مخدر.
  • اشیاء مرتبط با سیتواستاتیک و سایر داروها که اثرات سمی پایدار دارند.
  • بسته‌بندی‌هایی که حاوی آنتی‌بیوتیک، سیتواستاتیک یا سایر مواد دارویی است.
  • زباله‌هایی که به سیتواستاتیک و سایر مواد دارویی آلوده شده‌اند، ابتدا باید در یک بسته‌بندی داخلی مهر و موم شده (کیسه‌های پلاستیکی مهر و موم شده یا موارد مشابه) قرار داده شوند، قبل از اینکه در جعبه زرد رنگ با سایر ضایعات دارویی قرار گیرند.

 

ضایعات دارویی مایع باید در بطری ها/ظروف ضد نشت و قابل مهر و موم جمع آوری شود و در جعبه زرد رنگ قرار گیرد.

پسماندهای مواد مخدر باید قبل از قرار گرفتن در کنار سایر پسماندهای دارویی شناسایی شوند. دفع دارو باید در دفتر ثبت مصرف دارو در بیمارستان ثبت شود. مستندات باید توسط دو شخص مجاز مشاهده شود.

داروها، از جمله ضایعات سیتواستاتیک، باید همیشه با پیکتوگرام خطر برای “سمیت حاد” همراه با پیکتوگرام خطر برای “خطرناک برای محیط زیست” برچسب زده شوند.

 

1.3 زباله های بیولوژیکی شامل چه چیزهایی میشوند ؟

پسماندهای آزمایشگاهی بیولوژیکی شامل قسمت‌های بدن، بافت‌ها و اندام‌های افراد و حیوانات و همچنین آماده‌سازی‌های آناتومیکی و موارد مشابه می‌شود. اما به شرطی که حاوی اجسام تیز نباشد. دندان‌ها، با یا بدون پرکننده‌های کامپوزیت، نیز جزء زباله‌های بیولوژیکی محسوب می‌شوند.

نکته : کشت‌های حاوی سلول‌ها یا میکروارگانیسم‌ها، خون انسان و فرآورده‌های خونی و همچنین مواد آلوده به آنها باید به‌عنوان «ضایعات تیز/عفونی» استفاده شود.

به دلایل اخلاقی، زباله های بیولوژیکی باید به طور جداگانه مدیریت شوند. زباله های بیولوژیکی باید همیشه به صورت منجمد نگهداری شوند.

زباله های بیولوژیکی باید در جعبه های سیاه قرار گیرند.

 

ضایعات بیولوژیکی به خصوص حجیم باید در کیسه های پلاستیکی دوتایی بسته بندی شوند و هر کدام به طور جداگانه با استفاده از یک کیسه یا مشابه آن مهر و موم شوند و سپس در یک جعبه مقوایی به اندازه کافی بزرگ قرار داده شوند. برچسب بزنید و ذخیره کنید.

 

نکته : جعبه های سیاه برای تحمل اتوکلاو در نظر گرفته نشده اند. اتوکلاو می تواند باعث شود که جعبه ها ظرفیت خود را برای آب بندی دائمی از دست بدهند.

 

2. پسماندهای آزمایشگاهی شیمیایی

پسماندهای آزمایشگاهی شیمیایی شامل:

  • مواد شیمیایی که با پیکتوگرام های خطر مشخص شده اند، از جمله محلول های معرف، حلال ها، روغن ها، رنگ ها، چسب ها، مواد ضدعفونی کننده و غیره.
  • مواد شیمیایی ناشناس (باید با “مواد شیمیایی ناشناخته” در قسمت “محتوا” مشخص شود)
  • موادی مانند دستکش، حوله کاغذی و لوله‌های آزمایش که به مواد شیمیایی با برچسب پیکتوگرام خطر برای «سمیت حاد»، «خطر جدی برای سلامتی» و/یا «خطرناک برای محیط زیست» آلوده شده‌اند.
  • بطری‌ها و قوطی‌هایی که دارای برچسب «سمیت حاد»، «خطر جدی برای سلامتی» و/یا «خطرناک برای محیط‌زیست» هستند. این در مورد ظروف خالی نیز صدق می کند
  • زباله های فتوشیمیایی
  • برخی از اشیاء حاوی فلزات خطرناک برای محیط زیست مانند دماسنج های جیوه ای و پیش بند سربی از رادیوگرافی
  • دندان با پر کردن آمالگام یا طلا
  • مبرد ژل شیمیایی

 

2.1 قوانین کلی برای رسیدگی به زباله های شیمیایی

  • قوطی، بطری، قوطی جری نباید تحت تأثیر محتویات قرار گیرد. برای ضایعات شیمیایی مایع، از بسته بندی اصلی یا ظرف مناسب با برچسب سازمان ملل که برای حمل و نقل کالاهای خطرناک تایید شده است استفاده کنید.
  • ظرف باید به خوبی مهر و موم شده باشد. درب باید سالم باشد.
  • مواد آلوده به مواد شیمیایی که دارای برچسب “سمیت حاد”، “خطر جدی برای سلامتی” و/یا “خطرناک برای محیط زیست” هستند، باید در کیسه های پلاستیکی محکم و دوتایی بسته بندی شوند که هر کدام به طور جداگانه با استفاده از یک کیسه یا موارد مشابه مهر و موم شده باشند، دارای برچسب در اتاق زباله های شیمیایی قرار داده شده است.
  • ظرف باید با محتوا، پیکتوگرام خطر، تاریخ، توزیع کننده، شماره تلفن و وابستگی بخش مشخص شود. اگر کانتینر دارای علامت‌های اصلی است که محتوای صحیح را نشان می‌دهد، فقط نام، بخش و شماره تلفن اعزام‌کننده باید پر شود.
  • ظروف حاوی مواد شیمیایی که برای آنها مجوز لازم است (طبقه بندی A/B) باید با نام شیمیایی برچسب زده شوند و اینکه یک ماده شیمیایی تحت نظارت است.

 

ذخیره سازی پسماندهای آزمایشگاهی شیمیایی

ذخیره سازی ضایعات شیمیایی تحت قوانین مشابه مواد شیمیایی به طور کلی است، به این معنی که:

  • تهویه باید برای جلوگیری از تجمع بخار کافی باشد.
  • زباله های شیمیایی مایع نباید از طریق زهکشی کف یا موارد مشابه به فاضلاب منتقل شود.
  • ظروف حاوی ضایعات شیمیایی مایع باید در محفظه یا در سینی هایی نگهداری شوند که شامل کل حجم بزرگترین ظرف + 10٪ از حجم کل باقیمانده مواد شیمیایی ذخیره شده در سینی باشد. موادی که می توانند با یکدیگر واکنش نشان دهند نباید در یک سینی قطره چکه قرار گیرند. مثلا:

* اسیدها نباید همراه با بازها ذخیره شوند.

* آمونیاک نباید همراه با هیدروکسیدها و هیپوکلریت ها ذخیره شود.

* مواد اکسید کننده نباید همراه با مواد اکسید شونده نگهداری شوند.

  • ضایعات شیمیایی باید به گونه ای ذخیره شوند که افراد غیر مجاز به آن دسترسی نداشته باشند.
  • اگر اتاق زباله های شیمیایی به طور جداگانه قرار دارد، روال های اضطراری باید نصب شود و سیستم های ضد آلودگی و تجهیزات حفاظتی مناسب باید در محل موجود باشد.

 

2.2 پارافورمالدئید

پارافورمالدئید (PFA) به طور کلی برای تثبیت یا پرفیوژن حیوانات برای تثبیت بافت مغز در موش های بالغ، به عنوان مثال قبل از تشریح، استفاده می شود. PFA را می توان در محلول یا با حرارت دادن به فرمالدئید (FA) تجزیه کرد. تمام غلظت های فرمالدئید از مواد شیمیایی طبقه بندی شده CMR هستند.

از آنجایی که برچسب زدن PFA و FA اجباری است، تمام پسماندهای آزمایشگاهی آلوده باید با هم جمع آوری شوند و به عنوان زباله های شیمیایی با آنها برخورد شود.

 

2.3 اتیدیوم بروماید

اتیدیوم بروماید ترکیبی است که عمدتاً در تجزیه و تحلیل DNA استفاده می شود. به DNA متصل می شود و تحت نور UV فلورسانس می شود. ظرفیت اتصال به DNA آن را به یک جهش زا بالقوه تبدیل می کند زیرا ممکن است به DNA در بدن انسان نیز متصل شود. می توان فرض کرد که جایگزین های اتیدیوم بروماید دارای خطرات مشابهی برای سلامتی هستند.

 

رسیدگی به پسماندهای آزمایشگاهی که حاوی یا آلوده به اتیدیوم بروماید یا سایر مواد با خواص مشابه هستند:

  • محلول‌های با غلظت‌های بالا (> 1 میلی‌گرم در لیتر) یا محلول‌های موجود باید به‌عنوان ضایعات شیمیایی برچسب‌گذاری و نگهداری شوند.
  • ژل هایی که حاوی اتیدیوم بروماید هستند باید با نوک پیپت های آلوده، دستکش ها و کاغذ نیمکت به عنوان زباله های شیمیایی دسته بندی شوند.
  • بافرها و حمام های شستشو باید به عنوان ضایعات شیمیایی برای کاهش غلظت اتیدیوم بروماید استفاده شوند.

 

2.4 بسته هایی با برچسب “سمیت حاد”، “خطر جدی برای سلامتی” و/یا “خطرناک برای محیط زیست”

بطری‌ها و قوطی‌هایی که حاوی بقایایی هستند یا آلوده به مواد شیمیایی هستند که با پیکتوگرام‌های خطر «سمیت حاد»، «خطر جدی برای سلامتی» و/یا «خطرناک برای محیط‌زیست» برچسب‌گذاری شده‌اند، باید همیشه به‌عنوان «پسماندهای آزمایشگاهی شیمیایی» استفاده شوند. مراکز بازیافت معمولی بسته بندی با چنین برچسب هایی را نمی پذیرند.

 

بطری‌ها، قوطی‌ها و موارد مشابه که با پیکتوگرام‌های خطر «سمیت حاد»، «خطر جدی برای سلامتی» و/یا «خطرناک برای محیط‌زیست» برچسب‌گذاری شده‌اند، باید صرف‌نظر از مقادیر باقی‌مانده در بسته‌بندی، به عنوان زباله‌های شیمیایی استفاده شوند. چنین بسته‌بندی‌هایی باید در کیسه‌های پلاستیکی محکم و شفاف جمع‌آوری شود و سپس توسط شرکت‌های دارای تخصص ویژه بازیافت شود.

 

بسته‌بندی‌های تمیزی که پیکتوگرام‌های خطر فوق را ندارند باید به عنوان زباله‌های معمولی مانند شیشه، پلاستیک سخت و غیره دسته‌بندی شوند – اما فقط در صورتی که حاوی گرد و غبار یا قطرات نباشد! بسته‌بندی‌هایی که محتوی کالاهای قابل اشتعال هستند باید باز شده و به دقت با آب شسته شوند تا پس از قرار دادن بسته‌بندی در سطل بازیافت، بخارات قابل اشتعال خارج نشود. بسته بندی باید بدون درپوش دور انداخته شود تا خطر آتش سوزی به حداقل برسد. هرگونه پیکتوگرام خطر روی بسته باید قبل از قرار دادن در سطل بازیافت از روی بسته عبور داده شود یا حذف شود.

 

3. پسماندهای آزمایشگاهی رادیواکتیو

زباله های رادیواکتیو (جامد و مایع) را نباید با زباله های معمولی دفع کرد، بلکه در اتاق های اختصاصی زباله های رادیواکتیو نگهداری کرد.

تجهیزات آزمایشگاهی یا ظروف مشخص شده با نماد رادیواکتیویته باید قبل از دفع از طبقه بندی خارج شوند.

 

 

منبع :

Laboratory waste

 

 

5/5 - (1 امتیاز)
اشتراک گذاری:

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *